ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

گلبرون : محله های قدیم تاکستان (سیادن پیشین )

نویسنده :
تاریخ:شنبه 28 آذر 1394-07:05 ق.ظ

شهرکهن و تاریخی تاکستان در طی روزگاران پر فراز و نشیب خود ،با نام سیادن ، رویدادهای تلخی و شیرینی بر خود دیده است .در این میان آنچه که از گذشته باقی مانده است ،چون کوچه ها ،محله ها ،بقعه ی پیر ،تپه های باستانی خوله کو،خندا،قرق ،اک ،...و قلعه ی دختر، حمام و مسجد عباسی ،ساختمان شاهی ،ساختمان مدرسه ی خیام و... یاد آور تاریخ و فرهنگ این دیار در گذشته است.
دراین گفتار:
 به بیان  نام محله های قدیم با ذکرمعنا و ریشه های تاریخی آن و بیان ویژگی های دیگر می پردازیم.

تاکستان :

 تاک : درخت مو ،انگور +ستان : پسوند مکان،
تاکستان = باغ انگور ،شهر انگور، شهری کهن در 180 کیلومتری شمال غرب پایتخت ایران ،تهران

سیادن :

 سیادن ، سیاده ، ساده ، سیادهان ، سیادهن بر وزن رودهن و بومهن ،سه دهان دگرگون شده ی سه دژان ،سرزمینی که در عصر ماد ها در میانه و مسیر سه دژ ، کهن دژ ،دریدژ ،ایدژ
قرارداشته است.

قاراباغی را :

قراباغی: روستای قره باغ +را : راهی که به آبادی قره باغ میرسد.
 راه ،جاده ای قدیمی که از میدان تاریخ در کنار بنای پیر آغاز شده و از آسیا را گذشته وبه سوی شمال وشمال غربی امتداد می یابد و پس از گذشتن ازکنار سلاخ خانه قدیم و اداره آب کنونی و خط راه آهن(زیر گذر کنونی)بسوی میدان و بلوار بهشتی فعلی ادامه یافته و به جاده قدیم زنجان (رجایی فعلی )می پیوندد. این جاده پس از گذشتن ازجاده کمربندی و نیز اتوبان بهسوی شمال غربی ادامه یافنه و به روستای شینین و قره باغ و....می رسد.در قدیم مسافران  ازهمین جاده به زنجان و...می رسیدند.

خنداق:

خندا، خنداب ،دگرگون شده ی کندک +آب ،کانلی که در گذشته در مسیر هجوم دشمن میکندند و آب در آن جاری می کردند.
 نام محله ای قدیمی در ناحیه جنوب غربی تاکستان امروز، و نیز نام تپ های باستانی در جنوب شرقی تاکستان و نیز نام امامزادهای در همان حوالی

آسیارا :

آسیا : آسیا ، آسیاب +را :راه ،راهی که به آسیاب میرسد. در این جاده چند آسیاب  آبی مشهور قرار داشت که مردم گندم یا جوی خود را در آنجا به آرد تبدیل میکردند.

اکه را :

 اک +ه+را :راه اک ،راهی که از میدان قدیم بسوی جنوب ادامه می یابد و به روستای اک می رسد.
دراین مسیر جاده دیگری  از جلوی مسجد چهارباغ اندکی به سمت غرب رفته و پس از گذشتن از کنار آرامگاه قدیم وجدید به سوی جنوب ادامه می یابدو به روستای اک و قرقسین  سپس به محمود آباد و شارین، اسفرورین ،شال ، خوزنین ، خیارج ،دانسفهان ،ابراهیم آباد ،سگزآباد،بویین،ساوه ،سه راه سلفچگان ،اصفهان ،شیراز میرسد.

خرامباده را :

 خرامباد : خرم آباد + را :راه ، راهی که از جنوب تاکستان ،حوالی سردارجنگل آغاز وبه سوی روستای خرم آباد ادامه می یابد و پس از گذشتن از رود ها و نهر ها و باغ ها و کشتزار های گوناگون ،از جنوب تپه باستانی خندا بسوی روستای دیال آباد و احمدآباد،سعید آباد،ارداق ،شاهین تپه و...ادامه مییابد.

تپی سر :

 تپی+سر =سر تپه،نام محلی قدیمی که روی تپه ی باستانی خله کو قرار داشت.
تپه ی خله کو در زمینی لوزی شکل در جنوب تاکستان و در محدوده ی خیابان سینمادرشمال ،میان قدیم و خیابان رنگرزان و مسجد رنگرزان درخاور ،رود خانه ی ابهر رود،میدان تاریخ و بنای پیردر جنوب ،میدان تختی و خیابان تاریخ در باختر قرار دارد.

دویار را:

دویار را =دویار+را : یا بقول قدیمی ها دویالورا :راهی که به آبادی دیال آباد می رسد . نام محله ای قدیمی در ناحیه ی جنوب خاوری تاکستان که ازجنوب خاوری تپه خله کو آغاز و تا چند کیلومتر ادامه دارد. انتهای این جاده که روزگای جاده شاه خوانده می شد به دیال آباد و احمد آباد و ارداق  شاهین تپه و...ودر نهایت ابراهیم آباد و سگزآباد می رسد.یک شعبه از ابهر رود در محله دویاررا جاری و باغ ها و کشتزار ها را آبیاری می کرده است.

شر را:

شر را: شر+را=شهر+راه ،راه شهر ،راهی که بسوی ری،قزوین ، تهران  ادامه می یافته است. نام محله ای قدیمی در جنوب شرق تاکستان .یک شعبه از ابهر رود، دراین ناحیه جریان داشته است.

 قلی پرون :

 قلی + پرون = جلوی قلعه  ، محله ای که در روبری قلعه ای قدیمی قرارداشت.

پرون قله:

 پرون + قله =پروین + قلعه  ، قلعه ی پروین یکی از آثار قدیمی تاکستان است که شور بختانه به دلیل عوامل طبیعی و رویداد های غیر طبیعی ،امروز اثری از آن بنا دیده نمی شود .تنها تپه ای که بعدها حمام و مسجد دینی بک ،شهره به دینی سلطان ، حاکم تاکستان در دوره دوره قاجا ر بر روی آن بنا شد،باقی مانده و خاطرات غبار گرفته کهن سالان  که یاد آور این قلعه است.

سردار جنگل:

 نام محله است که از سوی جنوبی تپه باستانی خله کو آغاز و از تلاقی با چند محله قدیمی ،چون دره محله ، اکه را ،ترکی دره  بسوی خراباده را : راه  خرم آباد ادامه می یابد .

دره محله :

دره +محله :محله ای که نسبت به محله های دیگر در سطح پایین تری قرار داشت و سایر محله نسبت به آن در سطح بالاتری دیده می شدند به همین خاط بآن محله ی دره یا همان دره محله می گفتند . این محل نیز در سوی جنوب خاوری تپه خله کو دارد . از ابتدای محله سردار جنگل اغاز و درموازات محله دویاررا ،  بسوی خاور تاکستان ادامه می یابد.

ترکی دره :

ترکی +دره =دره ترکی ،محله ای که  در سطح پایین تری ، نسبت به سایر محلات قرار دارد.   دره ای که گروهی از ترک های مهاجر از تبریز در آن جا ساکن شدند ، به همین خاطر به ان ترکی دره می گفتند.

سنگل :

سنگل = سنگر ، محله ای  که  در ناحیه ی شمالی تپه خله کو  قرار دارد و بسوی شما ل تاکستان ادامه می یابد تا مسیر خط راه آهن سراسری که در دوره رضا شاه پهلوی ،از باختر به خاور کشیده شده است.

شاعباسی گرمو :

 شا + عباسی +گرمو = گرمابه شاه عباس بزرگ صفوی که به دستور او  بر روی تپه ی باستانی خله کو  بنا شده بود و تا یکی دو دهه پیش دایر بود .امابجای ترمیم و بازسازی تخریب گردید... !!!

شاعباسی مچد:

 شا +عباسی + مچد = مزگت ،مسجد شاه عباس صفوی که به دستور او بر بلندای تپه ی خله کو ساخته شد. این بنا  در یکی دو دهه اخیر بجای ترمیم و باز سازی ویران شد... !؟؟                   بجای ان بنا  مسجد دیگری ساخته شد که به هیچ وجه ارزش تاریخی بنای پیشین را ندارد.

بنای پیر تاکستان :

کنه پیر:کهنه پیر ،پیر کهن ،بنای کهن  و تاریخی که در ناحیه ی جنوب باختری شهر تاکستان و جاده موسوم به آسیا را قرار دارد. گفته می شود این بنا به جهت معماری و استحکام بنا به دوره سلجوقی متعلق است اما شواهدی در دست است که بنا را دست کم به دوره ساسانیان مربوط می سازد. از جمله سفال های  بدست آمده در حفاری های هیات باستان شناسی آلمانی ، و گروه روسی و ... و نشان راز امیز گردونه مهر یا همان چلیپا  و ثبت بنا در قرن ها ی 1 ،2 ،3 ، 4 ، 5 ، 6 ،7  و شو اهد دیگر .  انچه که مورد پذیرش است انست که این بنا  در دوره های سلجوقی ،صفوی ، پهلوی مورد مرمت و باز سازی قرا گرفته است .

تازه پیر :

بنای دیگری در  جنوب باختری پیر کهن ،وجود دارد که عمر چندانی ندارد اما به جهت نزدیکی به پیر کهن  و به حرمت نام آن از سوی مردم به تازه پیر شهرت یافته است . پیر جدید آرامگاه است.

رنگه رزون مچد:

رنگ +ه+رز+ون +مچد = مسجد رنگرزان  یامسجد صباغان که عربی شده رنگرزان است . شاید نامی دیگر هم یافته باشد. این مسجد به نام بانی آن حاج حیدر رحمانی شهره به حاج حیدر رنگرز و جدش علی اکبر رنگ رز مشهور است .زیرا که ایشان در کا رنگرزی بوده اند. مردم شهر، علیرغم تغییرات نام از سوی سیاسیون و دیگر عوامل شهری و دولتی ، هنوز  هم  این مسجد را به نام  مسچد رنگرزان می شناسند.
ای کاش برخی بدانند که تاریخ و فرهنگ مورد پذیرش مردم را نمی توان تغییر داد و این کاری بیهوده است .و...

دمون: میدان قدیمی و مرکزی شهر که در ناحیه  جنوبی جنوبی قرارد دارد. زمانی که رو ستای کوچکی بود،به ان دمون می گفتند .یعنی میانه و مرکز ابادی . این نام هنوز باقی است.

سینما خیاون :

  خیابان سینما ،در این خیابان و خیابانی در سوی خاوری تپه ی باستانی خله که با میدانی قدیمی اما کوچک به هم پیوند می یابند، چند ساختمان سینما وجود داشت.
نخستین سینما :
 در محل پاساژ سه ستاره کنونی قرارداشت. در کنار این سینما آسیابی هم فعالیت می کرد.اکنون از هیچ کدام ار آنها خبری نیست .
سینمای دوم:
 در  نبش کوچه ی موسوم به ارژنگ قرا داشت .ساختمان عکاسی ارژنگ نیز به مدیریت آقای
مهدوی  در اغاز همین کوچه که به بالای تپه خله کو و حمام ومسجد شاه عباس صفوی راه داشت ، درست روبروی سینما قرار داشت. این سینما در دو طبقه و سقف شیروانی داشت  و من نخستین فیلم  دوره نوجوانیم را در این سینما دیدم . یادش بخیر چه صفایی داشت . فیلم هیولا باشرکت رضا بیک ایمانوردی و...
 این ساختمان با تغییرات اندکی به فروشگاه عرضه مبل و...تبدیل شده است.
سینما سوم :
 سینما آریا ،ساختمان این سینما در ضلع جنوبی خیابان سینما و شمال تپه باستانی ،در نزدیکی درمانگاه شیروخورشید و نرسیده به میدان تختی کنونی قرار داشت. این سینما تا سال ها پس از انقلاب 57 دایر بود و مالک ان فردی به نام چنگیز بود که سینما دار مشهوری بود و افزون بر این سینما ،مدیریت سینمای قزوین و یکی و دو سینما در تهران را بر عهده داشت.
با تغیرر مالکیت به نام فردی به نام خسرو رحمانی که پیشتر در کار بوتیک ولباس بود، این سینما مدتی به کار ادامه داد اما چند سال بعد،به دلایل چندی ، سینما تعطیل و به شخص دیگری واگذار شد.در نهایت فرد آخر آقای جعفر طاهرخانی،از وابسته های نظام کنونی،  در ساختمان تغییر کار بری داد و  آنرا در صنف های گوناگون به اجاره سپرد.
بدین ترتیب این موسسه ی فرهنگی که می توانست در زمینه های گوناگون در رشد و توسعه فرهنگی و آگاهی بخشی جوانان و نوجوانان و... موثر باشد و اوقات فرغت  جوانان را پر کند ،در برابر سکوت و بی توجهی مسوولان  به کلی تعطیل و از میان رفت !!!


جادی سر :

سر جاده ،نام محله ای بوده است .تمام خانه ها و ساختمان های این ناحیه را جادی سر میگفتند.نخستین جاده شهر که ازغرب به شرق کشیده شده بود.

 راسر ،رامسر :

را+سر ، رام +سر : سر راه ، سر راه من ،سر خیابان ،نام شهری در شمال به همین معنا و مفهوم.

خط سر :

 سر خط ،سر خط راه آهن ، بالای راه آهن ، به ناحیه مسکونی بالای راه آهن نیز گفته می شد.

خط بخ  ، خط جیر :

 بیخ خط،زیر راه آهن ،پایین تر از راه آهن ،و نیز نام منطقه ی مسکونی

کنه یخه چاله :یخچال کهنه و قدیمی ،این یخچال در شمال جاده ی تهران زنجان،بالاتر از شرکت سیلوی تاکستان و در نزدیکی شرکت دانه تاک قرار داشت و با آب کاریز خدایاری پر می شد و مردم ازیخ آن در فصل گرما بهره برداری می کردند.

تازه یخه چاله : یخچال تازه ،این یخچال در خیابان یخچال ،فلاحی جنوبی امروز ،مقبل مسجد و در محل دبیرتان دخترانه ی فعلی قرار داشت که با دستور رضا شاه وبا تلاش کارگران محلی وسرپرستی تعدادی از نیروهای ژاندارمری وقت ساخته شده بود.درهای ژرف که از طریق چندین پله به درون آن راه داشت و اطراف آنرا دیوارهای بلند احاطه کرده بود.این یخچال نیز با آب کاریز خدایاری مشروب می شد.نویسند خود در ایام کودکی شاهد حضور مردم در فصل گرما در این ناحیه و خرید یخ از سوی مردم بوده است.

رزه را :

راه رز ، راهی که باغ ها ی انگور می رسد. کنایه از راه بسیار نزدیک نیز می باشد.

جادی آ دیم:

آن سوی جاده ،آن طرف خیابان

جادی ام دیم :

این سوی جاده ،این ور خیابان

گلبر :

گله+بر،آستان در،جلوی در ورودی ،کوچه ،گذر ،محل آمدو شد مردم

دمبر :

دم +بر ،دم در ،آستانه ی در ،جلوی در خانه

ترون را:

راه تهران ،جاده ای که بسوی ری وتهران می رود

زنگون را : 

راه زنگان ،راه زنجان ،جاده قدیم تاکستان به زنجان

همدون را:

راه همدان ،جاده همدان ،جاده قدیم سیادن به هگ مک تانا (هگمتانه)


نوع مطلب :

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
minecraft free download 2018
دوشنبه 16 مهر 1397 09:52 ب.ظ
Thank you for the good writeup. It actually was once a enjoyment account
it. Glance advanced to far introduced agreeable from you!
By the way, how could we keep up a correspondence?
minecraft free download 2018
دوشنبه 16 مهر 1397 09:40 ب.ظ
You're so awesome! I don't believe I have read through anything like this before.

So great to discover another person with some genuine thoughts on this subject matter.
Really.. thank you for starting this up. This website is something
that is needed on the web, someone with a bit of originality!
minecraft free download 2018
دوشنبه 16 مهر 1397 06:23 ب.ظ
Very good site you have here but I was curious about if you knew of any discussion boards that cover the same
topics talked about in this article? I'd really love to be a part of group where I can get feedback from other
experienced individuals that share the same interest.
If you have any recommendations, please let me know. Thanks!
ntdScaby
دوشنبه 16 مهر 1397 08:25 ق.ظ
prescription viagra <a href="http://viagraveikd.com/">viagra online canadian pharmacy</a> online generic viagra [url=http://viagraveikd.com/]generic for viagra[/url]
nsfRaply
دوشنبه 16 مهر 1397 04:06 ق.ظ
tadalafil best price <a href="http://cialpharmedi.com/">buy cialis</a> tadalafil [url=http://cialpharmedi.com/]cialis buy online[/url]
hsuShara
یکشنبه 15 مهر 1397 09:58 ب.ظ
generic viagra online <a href="http://viagraocns.com/">generic viagra online pharmacy</a> online viagra [url=http://viagraocns.com/]online viagra[/url]
minecraft
یکشنبه 15 مهر 1397 09:52 ب.ظ
You've made some really good points there. I looked on the internet to learn more about the issue and found most individuals will go along with your views
on this site.
nrgChugh
یکشنبه 15 مهر 1397 09:00 ب.ظ
cialis soft tabs <a href="http://drcialonlinedkb.com/">п»їcialis online</a> cialis professional [url=http://drcialonlinedkb.com/]cialis generic name[/url]
minecraft
یکشنبه 15 مهر 1397 08:57 ب.ظ
This post is actually a good one it assists new net viewers, who are
wishing in favor of blogging.
generic cialis 5mg
یکشنبه 15 مهر 1397 02:19 ب.ظ
precio de tadalafil en farmacias benavides https://www.calisgenhea.org/ tadalafil foro en femenino
minecraft
یکشنبه 15 مهر 1397 08:27 ق.ظ
When I originally commented I clicked the "Notify me when new comments are added" checkbox
and now each time a comment is added I get three emails with the same comment.
Is there any way you can remove me from that service? Many thanks!
minecraft
شنبه 14 مهر 1397 09:54 ب.ظ
Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo News.
Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News? I've been trying for a while but I never seem to get there!

Cheers
minecraft
شنبه 14 مهر 1397 08:36 ب.ظ
I absolutely love your blog and find the majority of your post's to be
exactly what I'm looking for. Do you offer guest writers to write content in your
case? I wouldn't mind writing a post or elaborating on a few of the subjects you write regarding here.
Again, awesome web site!
minecraft
شنبه 14 مهر 1397 08:04 ب.ظ
Wonderful, what a weblog it is! This webpage presents useful data to us, keep it up.
pharcharmy online no precipitation
شنبه 14 مهر 1397 12:31 ب.ظ
<a href="http://canadianonlinepharmacysl.com/">best canadian mail order pharmacies</a>
http://canadianonlinepharmacysl.com/
[url=http://canadianonlinepharmacysl.com/]online pharmacy[/url]
online pharmacy no prescription
شنبه 14 مهر 1397 10:19 ق.ظ
<a href="http://canadianonlinepharmacysl.com/">online pharmacy no prescription</a>
http://canadianonlinepharmacysl.com/
[url=http://canadianonlinepharmacysl.com/]no prior prescription required pharmacy[/url]
blpbrora
شنبه 14 مهر 1397 09:10 ق.ظ
viagra <a href="http://newviagrakfv.com/">viagra online prescription</a> buy generic viagra [url=http://newviagrakfv.com/]generic viagra online[/url]
minecraft
شنبه 14 مهر 1397 04:06 ق.ظ
Wow, this post is fastidious, my sister is analyzing
these kinds of things, therefore I am going to convey her.
minecraft
جمعه 13 مهر 1397 08:54 ب.ظ
I think the admin of this web site is truly working hard in favor of his
website, as here every data is quality based data.
minecraft
جمعه 13 مهر 1397 07:25 ب.ظ
Hello, i think that i saw you visited my web site so
i came to “return the favor”.I'm trying to find things to
improve my web site!I suppose its ok to use some of your ideas!!
minecraft
جمعه 13 مهر 1397 07:11 ب.ظ
Wonderful site you have here but I was wanting to know if you knew
of any user discussion forums that cover the same topics discussed here?

I'd really love to be a part of community where I can get advice from other knowledgeable people that share the same interest.
If you have any recommendations, please let me know. Appreciate it!
bamRaply
جمعه 13 مهر 1397 07:00 ب.ظ
viagra patent expiration date <a href="http://setviagraeja.com/">buy cheap viagra online</a> buy generic viagra [url=http://setviagraeja.com/]generic viagra 100mg[/url]
fbxScaby
جمعه 13 مهر 1397 06:57 ب.ظ
non prescription cialis <a href="http://hitcialisosn.com/">cialis buy</a> tadalafil liquid [url=http://hitcialisosn.com/]cialis online[/url]
canadian pharmacies online
جمعه 13 مهر 1397 06:24 ب.ظ
<a href="http://canadianonlinepharmacyoffer.com/">best online pharmacies canada</a>
http://canadianonlinepharmacyoffer.com/
[url=http://canadianonlinepharmacyoffer.com/]pharcharmy online no precipitation[/url]
reputable mexican pharmacies online
جمعه 13 مهر 1397 04:08 ب.ظ
<a href="http://canadianonlinepharmacyoffer.com/">top 10 mail order pharmacies</a>
http://canadianonlinepharmacyoffer.com/
[url=http://canadianonlinepharmacyoffer.com/]best online pharmacies in canada[/url]
minecraft
جمعه 13 مهر 1397 12:17 ب.ظ
I enjoy what you guys are usually up too.
This sort of clever work and exposure! Keep up
the excellent works guys I've incorporated you guys to my own blogroll.
minecraft
جمعه 13 مهر 1397 12:12 ب.ظ
Hello! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that would be ok.
I'm definitely enjoying your blog and look forward to new posts.
minecraft
جمعه 13 مهر 1397 10:58 ق.ظ
you are in reality a good webmaster. The web site loading velocity is
incredible. It kind of feels that you're doing any distinctive trick.
Moreover, The contents are masterwork. you've performed a wonderful process on this topic!
minecraft
جمعه 13 مهر 1397 09:33 ق.ظ
When someone writes an piece of writing he/she maintains the idea of a user in his/her
mind that how a user can be aware of it. So that's why this article is
outstdanding. Thanks!
ujkShara
جمعه 13 مهر 1397 08:31 ق.ظ
cialis without a prescription <a href="http://hopcialisraj.com/">when does cialis go generic</a> generic tadalafil [url=http://hopcialisraj.com/]when will cialis be generic[/url]
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 31 تا 60