ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

گلبرون : محله های قدیم تاکستان (سیادن پیشین )

نویسنده :
تاریخ:شنبه 28 آذر 1394-07:05 ق.ظ

شهرکهن و تاریخی تاکستان در طی روزگاران پر فراز و نشیب خود ،با نام سیادن ، رویدادهای تلخی و شیرینی بر خود دیده است .در این میان آنچه که از گذشته باقی مانده است ،چون کوچه ها ،محله ها ،بقعه ی پیر ،تپه های باستانی خوله کو،خندا،قرق ،اک ،...و قلعه ی دختر، حمام و مسجد عباسی ،ساختمان شاهی ،ساختمان مدرسه ی خیام و... یاد آور تاریخ و فرهنگ این دیار در گذشته است.
دراین گفتار:
 به بیان  نام محله های قدیم با ذکرمعنا و ریشه های تاریخی آن و بیان ویژگی های دیگر می پردازیم.

تاکستان :

 تاک : درخت مو ،انگور +ستان : پسوند مکان،
تاکستان = باغ انگور ،شهر انگور، شهری کهن در 180 کیلومتری شمال غرب پایتخت ایران ،تهران

سیادن :

 سیادن ، سیاده ، ساده ، سیادهان ، سیادهن بر وزن رودهن و بومهن ،سه دهان دگرگون شده ی سه دژان ،سرزمینی که در عصر ماد ها در میانه و مسیر سه دژ ، کهن دژ ،دریدژ ،ایدژ
قرارداشته است.

قاراباغی را :

قراباغی: روستای قره باغ +را : راهی که به آبادی قره باغ میرسد.
 راه ،جاده ای قدیمی که از میدان تاریخ در کنار بنای پیر آغاز شده و از آسیا را گذشته وبه سوی شمال وشمال غربی امتداد می یابد و پس از گذشتن ازکنار سلاخ خانه قدیم و اداره آب کنونی و خط راه آهن(زیر گذر کنونی)بسوی میدان و بلوار بهشتی فعلی ادامه یافته و به جاده قدیم زنجان (رجایی فعلی )می پیوندد. این جاده پس از گذشتن ازجاده کمربندی و نیز اتوبان بهسوی شمال غربی ادامه یافنه و به روستای شینین و قره باغ و....می رسد.در قدیم مسافران  ازهمین جاده به زنجان و...می رسیدند.

خنداق:

خندا، خنداب ،دگرگون شده ی کندک +آب ،کانلی که در گذشته در مسیر هجوم دشمن میکندند و آب در آن جاری می کردند.
 نام محله ای قدیمی در ناحیه جنوب غربی تاکستان امروز، و نیز نام تپ های باستانی در جنوب شرقی تاکستان و نیز نام امامزادهای در همان حوالی

آسیارا :

آسیا : آسیا ، آسیاب +را :راه ،راهی که به آسیاب میرسد. در این جاده چند آسیاب  آبی مشهور قرار داشت که مردم گندم یا جوی خود را در آنجا به آرد تبدیل میکردند.

اکه را :

 اک +ه+را :راه اک ،راهی که از میدان قدیم بسوی جنوب ادامه می یابد و به روستای اک می رسد.
دراین مسیر جاده دیگری  از جلوی مسجد چهارباغ اندکی به سمت غرب رفته و پس از گذشتن از کنار آرامگاه قدیم وجدید به سوی جنوب ادامه می یابدو به روستای اک و قرقسین  سپس به محمود آباد و شارین، اسفرورین ،شال ، خوزنین ، خیارج ،دانسفهان ،ابراهیم آباد ،سگزآباد،بویین،ساوه ،سه راه سلفچگان ،اصفهان ،شیراز میرسد.

خرامباده را :

 خرامباد : خرم آباد + را :راه ، راهی که از جنوب تاکستان ،حوالی سردارجنگل آغاز وبه سوی روستای خرم آباد ادامه می یابد و پس از گذشتن از رود ها و نهر ها و باغ ها و کشتزار های گوناگون ،از جنوب تپه باستانی خندا بسوی روستای دیال آباد و احمدآباد،سعید آباد،ارداق ،شاهین تپه و...ادامه مییابد.

تپی سر :

 تپی+سر =سر تپه،نام محلی قدیمی که روی تپه ی باستانی خله کو قرار داشت.
تپه ی خله کو در زمینی لوزی شکل در جنوب تاکستان و در محدوده ی خیابان سینمادرشمال ،میان قدیم و خیابان رنگرزان و مسجد رنگرزان درخاور ،رود خانه ی ابهر رود،میدان تاریخ و بنای پیردر جنوب ،میدان تختی و خیابان تاریخ در باختر قرار دارد.

دویار را:

دویار را =دویار+را : یا بقول قدیمی ها دویالورا :راهی که به آبادی دیال آباد می رسد . نام محله ای قدیمی در ناحیه ی جنوب خاوری تاکستان که ازجنوب خاوری تپه خله کو آغاز و تا چند کیلومتر ادامه دارد. انتهای این جاده که روزگای جاده شاه خوانده می شد به دیال آباد و احمد آباد و ارداق  شاهین تپه و...ودر نهایت ابراهیم آباد و سگزآباد می رسد.یک شعبه از ابهر رود در محله دویاررا جاری و باغ ها و کشتزار ها را آبیاری می کرده است.

شر را:

شر را: شر+را=شهر+راه ،راه شهر ،راهی که بسوی ری،قزوین ، تهران  ادامه می یافته است. نام محله ای قدیمی در جنوب شرق تاکستان .یک شعبه از ابهر رود، دراین ناحیه جریان داشته است.

 قلی پرون :

 قلی + پرون = جلوی قلعه  ، محله ای که در روبری قلعه ای قدیمی قرارداشت.

پرون قله:

 پرون + قله =پروین + قلعه  ، قلعه ی پروین یکی از آثار قدیمی تاکستان است که شور بختانه به دلیل عوامل طبیعی و رویداد های غیر طبیعی ،امروز اثری از آن بنا دیده نمی شود .تنها تپه ای که بعدها حمام و مسجد دینی بک ،شهره به دینی سلطان ، حاکم تاکستان در دوره دوره قاجا ر بر روی آن بنا شد،باقی مانده و خاطرات غبار گرفته کهن سالان  که یاد آور این قلعه است.

سردار جنگل:

 نام محله است که از سوی جنوبی تپه باستانی خله کو آغاز و از تلاقی با چند محله قدیمی ،چون دره محله ، اکه را ،ترکی دره  بسوی خراباده را : راه  خرم آباد ادامه می یابد .

دره محله :

دره +محله :محله ای که نسبت به محله های دیگر در سطح پایین تری قرار داشت و سایر محله نسبت به آن در سطح بالاتری دیده می شدند به همین خاط بآن محله ی دره یا همان دره محله می گفتند . این محل نیز در سوی جنوب خاوری تپه خله کو دارد . از ابتدای محله سردار جنگل اغاز و درموازات محله دویاررا ،  بسوی خاور تاکستان ادامه می یابد.

ترکی دره :

ترکی +دره =دره ترکی ،محله ای که  در سطح پایین تری ، نسبت به سایر محلات قرار دارد.   دره ای که گروهی از ترک های مهاجر از تبریز در آن جا ساکن شدند ، به همین خاطر به ان ترکی دره می گفتند.

سنگل :

سنگل = سنگر ، محله ای  که  در ناحیه ی شمالی تپه خله کو  قرار دارد و بسوی شما ل تاکستان ادامه می یابد تا مسیر خط راه آهن سراسری که در دوره رضا شاه پهلوی ،از باختر به خاور کشیده شده است.

شاعباسی گرمو :

 شا + عباسی +گرمو = گرمابه شاه عباس بزرگ صفوی که به دستور او  بر روی تپه ی باستانی خله کو  بنا شده بود و تا یکی دو دهه پیش دایر بود .امابجای ترمیم و بازسازی تخریب گردید... !!!

شاعباسی مچد:

 شا +عباسی + مچد = مزگت ،مسجد شاه عباس صفوی که به دستور او بر بلندای تپه ی خله کو ساخته شد. این بنا  در یکی دو دهه اخیر بجای ترمیم و باز سازی ویران شد... !؟؟                   بجای ان بنا  مسجد دیگری ساخته شد که به هیچ وجه ارزش تاریخی بنای پیشین را ندارد.

بنای پیر تاکستان :

کنه پیر:کهنه پیر ،پیر کهن ،بنای کهن  و تاریخی که در ناحیه ی جنوب باختری شهر تاکستان و جاده موسوم به آسیا را قرار دارد. گفته می شود این بنا به جهت معماری و استحکام بنا به دوره سلجوقی متعلق است اما شواهدی در دست است که بنا را دست کم به دوره ساسانیان مربوط می سازد. از جمله سفال های  بدست آمده در حفاری های هیات باستان شناسی آلمانی ، و گروه روسی و ... و نشان راز امیز گردونه مهر یا همان چلیپا  و ثبت بنا در قرن ها ی 1 ،2 ،3 ، 4 ، 5 ، 6 ،7  و شو اهد دیگر .  انچه که مورد پذیرش است انست که این بنا  در دوره های سلجوقی ،صفوی ، پهلوی مورد مرمت و باز سازی قرا گرفته است .

تازه پیر :

بنای دیگری در  جنوب باختری پیر کهن ،وجود دارد که عمر چندانی ندارد اما به جهت نزدیکی به پیر کهن  و به حرمت نام آن از سوی مردم به تازه پیر شهرت یافته است . پیر جدید آرامگاه است.

رنگه رزون مچد:

رنگ +ه+رز+ون +مچد = مسجد رنگرزان  یامسجد صباغان که عربی شده رنگرزان است . شاید نامی دیگر هم یافته باشد. این مسجد به نام بانی آن حاج حیدر رحمانی شهره به حاج حیدر رنگرز و جدش علی اکبر رنگ رز مشهور است .زیرا که ایشان در کا رنگرزی بوده اند. مردم شهر، علیرغم تغییرات نام از سوی سیاسیون و دیگر عوامل شهری و دولتی ، هنوز  هم  این مسجد را به نام  مسچد رنگرزان می شناسند.
ای کاش برخی بدانند که تاریخ و فرهنگ مورد پذیرش مردم را نمی توان تغییر داد و این کاری بیهوده است .و...

دمون: میدان قدیمی و مرکزی شهر که در ناحیه  جنوبی جنوبی قرارد دارد. زمانی که رو ستای کوچکی بود،به ان دمون می گفتند .یعنی میانه و مرکز ابادی . این نام هنوز باقی است.

سینما خیاون :

  خیابان سینما ،در این خیابان و خیابانی در سوی خاوری تپه ی باستانی خله که با میدانی قدیمی اما کوچک به هم پیوند می یابند، چند ساختمان سینما وجود داشت.
نخستین سینما :
 در محل پاساژ سه ستاره کنونی قرارداشت. در کنار این سینما آسیابی هم فعالیت می کرد.اکنون از هیچ کدام ار آنها خبری نیست .
سینمای دوم:
 در  نبش کوچه ی موسوم به ارژنگ قرا داشت .ساختمان عکاسی ارژنگ نیز به مدیریت آقای
مهدوی  در اغاز همین کوچه که به بالای تپه خله کو و حمام ومسجد شاه عباس صفوی راه داشت ، درست روبروی سینما قرار داشت. این سینما در دو طبقه و سقف شیروانی داشت  و من نخستین فیلم  دوره نوجوانیم را در این سینما دیدم . یادش بخیر چه صفایی داشت . فیلم هیولا باشرکت رضا بیک ایمانوردی و...
 این ساختمان با تغییرات اندکی به فروشگاه عرضه مبل و...تبدیل شده است.
سینما سوم :
 سینما آریا ،ساختمان این سینما در ضلع جنوبی خیابان سینما و شمال تپه باستانی ،در نزدیکی درمانگاه شیروخورشید و نرسیده به میدان تختی کنونی قرار داشت. این سینما تا سال ها پس از انقلاب 57 دایر بود و مالک ان فردی به نام چنگیز بود که سینما دار مشهوری بود و افزون بر این سینما ،مدیریت سینمای قزوین و یکی و دو سینما در تهران را بر عهده داشت.
با تغیرر مالکیت به نام فردی به نام خسرو رحمانی که پیشتر در کار بوتیک ولباس بود، این سینما مدتی به کار ادامه داد اما چند سال بعد،به دلایل چندی ، سینما تعطیل و به شخص دیگری واگذار شد.در نهایت فرد آخر آقای جعفر طاهرخانی،از وابسته های نظام کنونی،  در ساختمان تغییر کار بری داد و  آنرا در صنف های گوناگون به اجاره سپرد.
بدین ترتیب این موسسه ی فرهنگی که می توانست در زمینه های گوناگون در رشد و توسعه فرهنگی و آگاهی بخشی جوانان و نوجوانان و... موثر باشد و اوقات فرغت  جوانان را پر کند ،در برابر سکوت و بی توجهی مسوولان  به کلی تعطیل و از میان رفت !!!


جادی سر :

سر جاده ،نام محله ای بوده است .تمام خانه ها و ساختمان های این ناحیه را جادی سر میگفتند.نخستین جاده شهر که ازغرب به شرق کشیده شده بود.

 راسر ،رامسر :

را+سر ، رام +سر : سر راه ، سر راه من ،سر خیابان ،نام شهری در شمال به همین معنا و مفهوم.

خط سر :

 سر خط ،سر خط راه آهن ، بالای راه آهن ، به ناحیه مسکونی بالای راه آهن نیز گفته می شد.

خط بخ  ، خط جیر :

 بیخ خط،زیر راه آهن ،پایین تر از راه آهن ،و نیز نام منطقه ی مسکونی

کنه یخه چاله :یخچال کهنه و قدیمی ،این یخچال در شمال جاده ی تهران زنجان،بالاتر از شرکت سیلوی تاکستان و در نزدیکی شرکت دانه تاک قرار داشت و با آب کاریز خدایاری پر می شد و مردم ازیخ آن در فصل گرما بهره برداری می کردند.

تازه یخه چاله : یخچال تازه ،این یخچال در خیابان یخچال ،فلاحی جنوبی امروز ،مقبل مسجد و در محل دبیرتان دخترانه ی فعلی قرار داشت که با دستور رضا شاه وبا تلاش کارگران محلی وسرپرستی تعدادی از نیروهای ژاندارمری وقت ساخته شده بود.درهای ژرف که از طریق چندین پله به درون آن راه داشت و اطراف آنرا دیوارهای بلند احاطه کرده بود.این یخچال نیز با آب کاریز خدایاری مشروب می شد.نویسند خود در ایام کودکی شاهد حضور مردم در فصل گرما در این ناحیه و خرید یخ از سوی مردم بوده است.

رزه را :

راه رز ، راهی که باغ ها ی انگور می رسد. کنایه از راه بسیار نزدیک نیز می باشد.

جادی آ دیم:

آن سوی جاده ،آن طرف خیابان

جادی ام دیم :

این سوی جاده ،این ور خیابان

گلبر :

گله+بر،آستان در،جلوی در ورودی ،کوچه ،گذر ،محل آمدو شد مردم

دمبر :

دم +بر ،دم در ،آستانه ی در ،جلوی در خانه

ترون را:

راه تهران ،جاده ای که بسوی ری وتهران می رود

زنگون را : 

راه زنگان ،راه زنجان ،جاده قدیم تاکستان به زنجان

همدون را:

راه همدان ،جاده همدان ،جاده قدیم سیادن به هگ مک تانا (هگمتانه)


نوع مطلب :

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
ggjTwith
یکشنبه 10 تیر 1397 08:58 ب.ظ
sublingual viagra <a href="http://generic-viagra-aaj.com/">how much will generic viagra cost</a> viagra for sale [url=http://generic-viagra-aaj.com/]generic viagra 100mg[/url]
bfbIncib
یکشنبه 10 تیر 1397 07:28 ب.ظ
discount viagra <a href="http://viagra-online-derns.com/">buy real viagra online</a> generic viagra sildenafil [url=http://viagra-online-derns.com/]viagra online no prior prescription[/url]
jinSipse
یکشنبه 10 تیر 1397 06:59 ب.ظ
sample viagra <a href="http://buy-viagra-olwn.com/">buy viagra cheapest</a> viagra women [url=http://buy-viagra-olwn.com/]buy viagra online cheap[/url]
Marketstrom.Gr στρωματα
یکشنبه 10 تیر 1397 06:13 ب.ظ
I just like the helpful information you provide for your articles.
I will bookmark your blog and check once more here frequently.
I am reasonably certain I'll be told many new stuff proper right here!
Good luck for the next!
hdfMeelp
یکشنبه 10 تیر 1397 09:29 ق.ظ
cialis <a href="http://cialisovnnc.com/">non prescription cialis</a> cialis online [url=http://cialisovnnc.com/]tadalafil 20 mg[/url]
Fred
جمعه 8 تیر 1397 08:55 ب.ظ
https://is.gd/ZRMIlt- - Keep looking for more such useful information; stay informed,
stay healthy. Everybody needs many ways once although,
but when your overall health is at risk then your
stakes go higher. Headaches are routine and there are times when most of us have problems with minor to severe headaches.
nxxIcozy
جمعه 8 تیر 1397 05:05 ب.ظ
generic tadalafil <a href="http://drcialonlinedkb.com/">buy cialis without prescription</a> cialis reviews [url=http://drcialonlinedkb.com/]cialis without a prescription[/url]
bxzcreaw
جمعه 8 تیر 1397 11:20 ق.ظ
order viagra <a href="http://viagraocns.com/">viagra on line</a> buying viagra [url=http://viagraocns.com/]viagra samples[/url]
Globalplus
جمعه 8 تیر 1397 05:26 ق.ظ
If you wish for to obtain mսch fгom this post tһen yoᥙ hаvе t᧐ apply such methods to your won web site.
rbsSnunk
پنجشنبه 7 تیر 1397 09:28 ب.ظ
tadalafil reviews <a href="http://hopcialisraj.com/">cheap tadalafil</a> tadalafil best price [url=http://hopcialisraj.com/]cialis 5mg[/url]
rhhFluic
پنجشنبه 7 تیر 1397 05:51 ب.ظ
cialis price <a href="http://cialisotjs.com/">cialis tadalafil</a> cialis online no prescription [url=http://cialisotjs.com/]tadalafil reviews[/url]
bsfSnunk
پنجشنبه 7 تیر 1397 05:11 ب.ظ
cialis online <a href="http://gocialisgjb.com/">buy cialis without prescription</a> cialis 20mg [url=http://gocialisgjb.com/]tadalafil citrate[/url]
cnvPyday
پنجشنبه 7 تیر 1397 07:16 ق.ظ
lowest price viagra <a href="http://viagraveikd.com/">buy cheap viagra</a> viagra buy [url=http://viagraveikd.com/]viagra generic[/url]
ndfRArma
چهارشنبه 6 تیر 1397 10:20 ب.ظ
generic brands of viagra online <a href="http://sexviagen.com/">viagra uk</a> order viagra online [url=http://sexviagen.com/]how does viagra work[/url]
tructiepbongda world cup
چهارشنبه 6 تیر 1397 04:51 ب.ظ
Many of these shows are situated in bigger cities like New York or Los Angeles, so that you be able to travel free of charge if you get into the finals.

These guides allow you to practice when you are ready and possess the time for it to do so.
Painting is surely an authentic gift for the endurance and utility.
cbhThist
چهارشنبه 6 تیر 1397 05:33 ق.ظ
cialis 10mg <a href="http://www.tokatadres.com/">cialis</a> cialis soft tabs [url=http://www.tokatadres.com/]cialis tadalafil[/url]
hfyanync
سه شنبه 5 تیر 1397 04:14 ب.ظ
cialis soft <a href="http://cialisovnsm.com/">cialis cost</a> cialis 20mg [url=http://cialisovnsm.com/]no prescription cialis[/url]
nssFluic
یکشنبه 3 تیر 1397 07:35 ب.ظ
what is tadalafil <a href="http://hitcialisosn.com/">generic cialis</a> non prescription cialis [url=http://hitcialisosn.com/]cialis canada[/url]
nddPyday
یکشنبه 3 تیر 1397 09:39 ق.ظ
cheap viagra pills <a href="http://setviagraeja.com/">buy viagra online</a> generic viagra 100mg [url=http://setviagraeja.com/]purchase viagra[/url]
dbcSnunk
یکشنبه 3 تیر 1397 12:23 ق.ظ
cheap viagra <a href="http://viagrafolec.com/index.html">canadian pharmacy viagra</a> viagra from india [url=http://viagrafolec.com/index.html]buy viagra[/url]
vntRArma
شنبه 2 تیر 1397 11:46 ب.ظ
cialis sale <a href="http://www.forumdemulheres.com/">cialis soft tabs</a> cialis price [url=http://www.forumdemulheres.com/]tadalafil liquid[/url]
nnqSnunk
شنبه 2 تیر 1397 06:23 ب.ظ
viagra online without prescription <a href="https://newviagrakfv.com/">buy viagra no prescription</a> cheap generic viagra [url=https://newviagrakfv.com/]viagra women[/url]
nnuchari
جمعه 1 تیر 1397 02:16 ب.ظ
what happens if a girl takes viagra <a href="http://www.bitcapblog.com/">generic viagra cost</a> cheap generic viagra [url=http://www.bitcapblog.com/]cheap viagra online canadian pharmacy[/url]
ccachari
جمعه 1 تیر 1397 12:16 ب.ظ
viagra soft <a href="https://movietrailershd.org/">viagra online</a> viagra for sale [url=https://movietrailershd.org/]generic for viagra[/url]
무료게임
جمعه 1 تیر 1397 11:06 ق.ظ
I would recommend tossing in a few little 'stupid' wagers
to make sure they're off the scent for example risky
multiple bets. One in the reasons that you can rely around the software brand
is that you can easily verify the auditing. And, the optimum source can be
stated to get from the sale of raffle ticket, bingo cards, and concessions.
Becky
جمعه 1 تیر 1397 03:20 ق.ظ
How to make your email look cool (Becky) - http://bitly.com/2JxVrfn+
Normally I don't read post on blogs, but I would like to say that
this write-up very forced me to take a look at and do
it! Your writing style has been surprised me.
Thanks, very great post. https://v.gd/ZmVUQ0-
jjqGreve
جمعه 1 تیر 1397 02:47 ق.ظ
cheap viagra pills <a href="https://aluixnetwork.com/">buy generic viagra online</a> viagra generic brand [url=https://aluixnetwork.com/]online viagra[/url]
nyjalbus
جمعه 1 تیر 1397 02:38 ق.ظ
soft tabs viagra <a href="https://susamsokagim.com/">viagra generic name</a> cheap viagra [url=https://susamsokagim.com/]buy generic viagra online[/url]
mmobypog
پنجشنبه 31 خرداد 1397 06:41 ب.ظ
order viagra online <a href="http://viagraazmhj.com/">viagra</a> buy generic viagra [url=http://viagraazmhj.com/]buy viagra generic[/url]
nrjboash
پنجشنبه 31 خرداد 1397 04:02 ق.ظ
viagra online without prescription <a href="http://mo-basta.org/">viagra online</a> discount generic viagra [url=http://mo-basta.org/]viagra online canadian pharmacy[/url]
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 31 تا 60