تبلیغات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر - سهلیان
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

سهلیان

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:یکشنبه 28 تیر 1394-07:25 ق.ظ


فضل پسر سهل، در سال ۱۵۴ق.درسرخس به دنیا آمد. در آغاز كار تصدّى دخل و خرج و پیشكارى یحیى

برمکی را به عهده داشت .

نقل است که پدرش سهل از زرتشتیانی بوده است كه در زمان هارون الرشید به وسیله حسین

برمکی،مسلمان شد، فضل نیز به دست یحیی و به روایتی به دست مأمون در سال 190ق. اسلام آورد.

او در دربار مامون عباسی به مقام وزارت و ریاست سپاه رسید و به همین دلیل به او ذوالریاستین لقب

داده‌اند.

وی در یک زمان کارهای کشوری و لشکری او را در اختیار داشت و تمام عزل و نصب­ ها به امر او انجام می­

گرفت.

فضل و پدرش ، سهل در زمینه ی ستاره شناسی و بلاغت استادی تمام داشتند و همچنین گاهی شعر

می‌سرودند.
 
فضل ، از آغاز فعالیت­ های سیاسی و حکومتی با مأمون بود و نبض تمام کارهای مربوط به او را در دست

داشته، و نقاط ضعف و قوت مأمون را خوب می­ دانسته است.

 در سال 192(ه.ق) هارون برای جنگ با رافع بن لیث به طرف خراسان حرکت کرد، در هنگام مسافرت هارون

بیمار بود.

هارون فرزندش قاسم را در رقه گذاشت و فرزندش امین را هم در بغداد به جای خود مقرر کرد و به مأمون هم

گفت: در بغداد بماندو خود نیز تصمیم گرفت از طریق نهروان به طرف خراسان عزیمت کند .

هارون در پنجم ماه شعبان سال 192بغداد را ترک کرد. فضل  نزد مأمون رفت و گفت:

اکنون پدرت عازم خراسان است و معلوم نیست در این مسافرت چه حوادثی پیش خواهد آمد.

خراسان منطقه حکومت شماست، ولی محمد امین در بغداد بر تو مقدم است و  در صورتی که برای پدرت

حادثه­ ای پیش آید،او تو را خلع خواهد کرد.

 او فرزند زبیده است و بنی­ هاشم همه خویشاوندان او هستند. علاوه بر اینها زبیده بسیار ثروتمند است و

مال و منال فراوانی دارد و اقامت در بغداد برایت خطر دارد.

پس کاری کن تا همراه پدر به طرف خراسان بروی.

مأمون سخنان او را شنید و قبول کرد.نزد پدر رفت و از او اجازه خواست تا همراه او به خراسان برود.

هارون در ابتدا به مسافرت او راضی نشد؛ ولی در اثر اصرار مأمون ناگزیر رضایت داد و او هم به طرف خراسان

رهسپار شد.
 
در این ماجرا مأمون دنبال فضل  فرستاد.وی بارها فضل بن سهل را تجربه کرده بود و به دانش و آراء او

دلبستگی داشت .

وقتی فضل نزد او رفت، مأمون جریان را با او مخفیانه در میان گذاشت و از او نظر خواست.

فضل بن سهل که منجم بود، گفت:

شما بر امین غلبه خواهی کرد و خلافت را در دست خواهی گرفت.

مأمون هنگامی که این سخن را از او شنید، نمایندگان امین را احضار کرد و به هر یک از آن­ها جایزه و هدیه­ ای

داد و گفت:

نزد امین عذر مرا بخواهید.

در حالیکه، در این هنگام ، مأمون، قاصدان بغداد را رد کرد و از رفتن به عراق خودداری نمود !


 مأمون با اشاره فضل بن سهل از رفتن به بغداد امتناع کرد و در خراسان ماند.  به خراسان خبر رسید که امین،

مأمون را خلع کرده و دستور داده نام او را در خطبه حذف کنند.

فضل بن سهل ، دستور داد تمام لشکریانی که در ری و اطراف آن بودند، در آن­جا اجتماع کنند.

طبق وصیت هارون، ری آخرین حد منطقه حکومت مأمون بود به دستور فضل لشکریان در ری جمع شدند و

وسایل زندگی در اختیار آنان قرار گرفت.

بعد از این که لشکر در آن جا استقرار پیدا کرد و مرز ری استوار شد، فضل بن سهل، طاهر بن حسین معروف

به ذوالیمینین را به عنوان فرمانده لشکر به آن­جا فرستاد و فرمانی صادر کرد که باید لشکر از او اطاعت کنند، او

هم وارد ری شد و کارهای لشکر را مرتب کرد.

 در سال 195 به دستور امین سکه­ های مأمون را از اعتبار انداختند و دستور داد که در منابر نام کودک او را که

به ولایت­عهدی انتخاب شده بود، ذکر کنند و او را به  الناطق بالحق ملقب کرد.

بعد از آن دستور داد تا لشکری به طرف خراسان حرکت کند و مأمون را با زور به طرف بغداد بیاورند.  علی بن

عیسی بن ماهان بسیار کوشش می­ کرد که فرماندهی این لشکر را در اختیار بگیرد.

از سوی دیگر فضل بن سهل که جاسوسانی در دستگاه فضل بن ربیع، وزیر امین، داشت برای آن­ها نوشت

تلاش کنند، ابن ماهان به فرماندهی لشکر اعزامی امین به خراسان منصوب شود.

 زیرا فضل بن سهل می­دانست که ابن ماهان در خراسان سابقه خوبی ندارد.

او هنگامی که از طرف هارون در خراسان بود، به مردم این ناحیه ستم می­کرد و خراسانی­ ها از او ناراضی

بودند تا زمانی که هارون او را عزل کرد.

مقصود فضل بن سهل این بود که او چون در خراسان بدنام بود و مردم او را می­ شناختند، با او مخالفت کنند و

در قلع و قمع آن­ها بکوشند.

عوامل فضل بن سهل کوشش کردند تا فرمان به نام ابن ماهان صادر شد.

شگفتی این است که خود ابن ماهان به امین می­ گفت:

 اهل خراسان به من نوشته­ اند اگر تو به خراسان بیایی، مردم از تو اطاعت می­ کنند و اگر دیگری بیاید او را

نخواهند پذیرفت .

در اثر کوشش خود ابن ماهان و تحریک عوامل فضل بن سهل،  ابن ماهان به فرماندهی لشکر اعزامی برگزیده

شد و به طرف خراسان حرکت کرد.

ابن ماهان به شهر ری رسید و  بین او و طاهر بن حسین جنگی درگرفت و ابن ماهان کشته شد.

 به دستور طاهر سر ابن ماهان را از بدن جدا کردند و برای مأمون به مرو فرستادند.

 نوشته­ اند سر  ابن ماهان را در مدت سه روز به مرو رسانیدند، در صورتی که دویست و پنجاه فرسخ بین این

دو شهر فاصله است  !؟

فضل بن سهل وارد بر مأمون شد و کشته شدن ابن ماهان فرمانده نیروهای امین را به او تبریک گفت و مردم

وارد شدند و به او تبریک گفتند.
 
چون مأمون خبر یافت كه طاهر، بر سپاهیان دشمن پیروز گشته و خبر كشته شدن على بن عیسى بن

ماهان و عبدالرحمان بن جبله به همه جا رسید، فرمان داد كه بر منابر به نام او خطبه بخوانند و او را

امیرالمؤمنین خطاب كنند.

آن­گاه فضل بن سهل را نیك بنواخت و از جبال همدان تا تبت -­در طول- و از دریاى فارس تا دریاى دیلم و جرجان

را -در عرض- قلمرو فرمان او ساخت.

 و سه هزار هزار درهم براى او اجرت (بودجه) قرار داد و براى او علمى بست كه داراى دو شعبه بود، و او را ذو

الریاستین -در جنگ و دانش- لقب داد.

لواء را على بن هشام و علم را نعیم بن حازم حمل كرد.

 برادرش حسن بن سهل را نیز دیوان خراج داد.

مأمون حکومت همدان تا بلاد تبت و از دریای فارس تا دریای دیلم و گرگان را به او داد و حقوق وی را سه هزار

درهم تعیین کرد.

نفوذ و اهمیت فضل بن سهل تا بدان حد بود که مأمون نامه­ های با خط خود برای فضل بن سهل نوشت و در

آن اظهار داشته بود:

تو با همکاری خود با من بر اطاعت خدا افزودی و سلطنت مرا استوار نمودی، از این پس تو را به مقام کسی

برگزیدم، که هر چه بگوید اطاعت شود، هیچ کس از حیث مقام بر تو تقدم نخواهد داشت، من خدا را با تمام

این مطالب گواه گرفتم.

 در این سال محمد بن هارون، عبدالملك بن صالح را بر شام گماشت و دستور داد آن­جا رود و از مردان شام

سپاهى براى وى مقرر كرد كه با كمك آن با طاهر و هرثمه نبرد كند.
 

اعتبار بیش از حد فضل بن سهل سبب شده بود که وی به علت کدورتی که با طاهر پیدا کرده بود، برادرش

حسن بن سهل را به حکومت بغداد و عراق منصوب و طاهر را مأمور جنگ با نصر بن شبث در رقه کند.

مأمون بدونه هیج قید و بندی تمام امور کشور را در اختیار وی قرار داده و خود وقت خویش را با علما و

دانشمندان سپری می­کرد.

به علاوه استیلا و نفوذ وی در خلیفه به حدی بود که نمی­گذاشت احدی به درگاه او راه یابد به همین دلیل

هرثمه بن اعین که از وضعیت آشفته بغداد و اعتراض مردم برای نفوذ فضل بر مأمون به خشم آمده بود،

کوشید تا به هر شکل ممکن به نزد خلیفه راه یابد و شرح دقیقی از تمام وقایع رخ داده را به عرض خلیفه

برساند.

 زیرا وی نیز هم مانند طاهر بن حسین چندان تمایلی به حسن بن سهل و اطاعت از فرمان وی نداشت، و به

همین سبب، هنگامی که عازم خراسان بود به نامه­ های حسن سهل برای جنگیدن با ابوالسرایا چندان

توجهی نکرد.

اما با تهدیدات وی خود را به نبرد با ابوالسرایا راضی ساخت.بعد از پیروزی توجهی به فرمان بازگشت حسن بن

سهل و نامه­ های پی در پی در به دست گرفتن حکومت شام و حجاز نکرد.

هرثمه قصد داشت، مأمون را از آن چه مردم دربارۀ او و فضل بن سهل می­ گویند ،مطلع سازد، اما فضل که

خود رضایتی به حضور و گزارش وی نداشت، مأمون را نسبت به نافرمانی وی تحریک کرد و نیز شورش

ابوالسرایا را به دستور او دانست.

مأمون در بدو ورودش وی را به اتهام یاری علویان و ابوالسرایا زندانی کرد و در زندان توسط فضل کشته شد.
 
فضل، در فراخوانی امام رضا(ع)به خراسان و پذیرش ولایت عهدی مأمون عباسی، نظر مساعد داشت و شاید

محرك اصلی مأمون در این كار مهم، خود فضل بن سهل بود.

 برخی منابع تصمیم مأمون برای ولایت­عهدی امام رضا(ع) را نقشه خود فضل دانسته ­اند.

طبری می­نویسد:

مردم بغداد ،اعتقاد داشتندکه این نیرنگ فضل بن سهل است.

به نظرمی رسد ،اوضاع و شرایط بحرانی خلافت به همراه اتکای مأمون به سیاست­ های فضل بن سهل برای

فرونشان این شورش­ ها بیش از هر چیز در دعوت امام رضا(ع)مؤثر بوده است.

چنان که نعیم بن حازم در برابر این سیاست­ ها به فضل گفت:

 تو می­ خواهی حکومت را از دست ، ابن عباس بیرون بکشی و به اولاد علی(ع) بسپاری، سپس به آنان

نیرنگ بزنی تا حکومت به خاندان کسری منتقل گردد !

 سخنان نعیم باعث رانده شدنش از مرو شد، و در تحریک مردم بغداد علیه فضل نقش مهمی ایفا کرد.

نخستین وزیر مأمون فضل بود که دست‏ پرورده دولت برمکیان می باشد.

ویژگی های فضل :

فضل،  مردى سخى و كریم بود، چنانكه در جود و كرم با برمكیان برابرى مى كرد،

 وى مردى نرمخو و بردبار و بلیغ

و به آداب پادشاهان دانا،

و در چاره ‏اندیشى بصیر و بینا

 داراى حدسى نیكو،

 در تحصیل اموال زبردست،

 و در عقوبت و مجازات بسیار سخت‏گیر بود.
 
داراى همتى بلند بود.

روزى در زمان هارون الرشید معلم مأمون به فضل بن سهل گفت:

مأمون بسیار به تو خوشبین است، و من دور نمى‏ بینم كه از ناحیه او یك میلیون درهم به تو برسد.

فضل از این سخن به خشم آمد و بدو گفت:

 آیا تو كینه ‏اى از من در دل دارى؟ آیا من درباره تو بدى كرده ‏ام؟

معلم مأمون گفت نه به خدا سوگند من این سخن را جز از راه به تو نگفتم.

 فضل گفت:

تو مى‏ گویى كه من از ناحیه مأمون یك میلیون درهم به دست خواهم آورد؟

به خدا سوگند من همدمى و صحبت مأمون را براى تحصیل مال چه كم و چه زیاد انتخاب نكرده‏ ام، بلكه

خدمتش را برگزیده ‏ام كه روزى فرمان خط و مهرم در شرق و غرب نفاذ یابد.

  طولى نكشید كه فضل بن سهل به آرزوى خود رسید. 


خلیفه عباسی بنا به توصیه ارشادی امام رضا(ع) و اخباری که از فرماندهان وفادار به او رسیده بود، تصمیم

قاطع بر خروج از خراسان گرفت.

 در این زمان محبوبیت فضل به دو دلیل نزد مأمون رو به کاهش گذاشت؛

1- پنهان کاری­ های او در امور عراق و کتمان اخبار درست این سرزمین از خلیفه

2- اعتراض عباسیان به حکومت برادرش بر عراق بود، که اخبار آن را از چشم خلیفه پنهان نمود.

بدین سبب مخالفت فضل با خروج خلیفه شان از خراسان به جایی نرسید.

تا این که مأمون در سرخس در راه بازگشت به عراق و دیدار خویشاوندن و تسکین دادنشان، نقشه قتل

فضل بن سهل را پی­ ریزی کرد.

زیرا که وجود فضل را مانع دست یافتن خود به بغداد می­ دانست.

 خلیفه نه تنها ارزشی به در خواست فضل نداد، بلکه در پی فرصتی بود تا فضل بن سهل را به عنوان مانعی

در راه آشتی با بغداد از میان بردارد.

خلیفه این اقدام را به دایی­اش غالب سپرد، دایی­اش چهار تن را به نام­های مسعود، سیاه قسطنطینی رومی،

فرخ دیلمی و موفق صقلابی مأمور این کار شدند.

اینان فضل را در حمام سرخس به قتل رساندند.به نوشته ی   مورخان، تاریخ كشته شدن فضل بن سهل در

حمام سرخس در ماه محرم و یا ماه صفر سال 203ق. است.

 کشتن فضل با شورش سپاهیان مواجه شد .

این وقایع سبب گردید تا مأمون برای دستگیری قاتلان تلاشی از خود نشان دهد ،وی مبلغی برای دستگیری

قاتلان جایزه قرار داد!؟

 عباس بن هیثم قاتلان را دستگیر کرد و به نزد مأمون برد.

متهمان در مقابل مأمون اعنراف کردند که این امر به دستور شخص خلیفه بوده، و مأمون توجهی به این

اعترافات آنان نکرد.

مأمون سرهای قاتلان فضل را به همراه نامه تسلیت خود به نزد حسن بن سهل فرستاد .

 امتیازات برادرش را به حسن بن سهل داد و با رای آری به خواستگاری او از دخترش نشان داد که تلاش­های

مأمون در آرام کردن حسن بن سهل و جلوگیری از بحران­های او در بغداد زیاد بوده است.




نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  استان آذر بایجان شرقی  تمدن های باستانی ایران  انگور  انگور درختی دارویی  انگور - کریم خان زند  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی  ترانه های ملی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
How much can you grow from stretching?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 05:14 ق.ظ
Hi! I've been following your weblog for some time now and finally got the courage to go ahead
and give you a shout out from Lubbock Texas!

Just wanted to tell you keep up the fantastic work!
vitamin d foot pain
دوشنبه 12 تیر 1396 06:47 ب.ظ
Precisely what I was looking for, thanks for posting.
https://jackquelinescrudato.wordpress.com/category/heel-pain
سه شنبه 2 خرداد 1396 08:18 ب.ظ
Hello! I realize this is sort of off-topic but I had to ask.
Does operating a well-established website such as yours require a large amount of work?
I am brand new to blogging however I do write in my diary every day.
I'd like to start a blog so I can share my personal experience and thoughts online.

Please let me know if you have any kind of recommendations or tips for new aspiring
bloggers. Appreciate it!
manicure
پنجشنبه 14 اردیبهشت 1396 12:15 ق.ظ
Hey! I'm at work surfing around your blog from my new iphone!
Just wanted to say I love reading your blog and look forward
to all your posts! Carry on the excellent work!
BHW
جمعه 25 فروردین 1396 12:20 ب.ظ
Very good post. I'm experiencing a few of these issues as well..
BHW
پنجشنبه 24 فروردین 1396 12:27 ق.ظ
It's actually a great and helpful piece
of info. I am satisfied that you just shared this useful
information with us. Please keep us informed like this.
Thank you for sharing.
manicure
چهارشنبه 23 فروردین 1396 07:32 ب.ظ
Oh my goodness! Impressive article dude! Many thanks, However I am having difficulties with your RSS.
I don't know the reason why I am unable to subscribe to it.
Is there anyone else getting similar RSS problems?
Anyone who knows the answer can you kindly respond?

Thanx!!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر