تبلیغات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر - بزرگمهر وزیر دانشمند انو شیروان ساسانی
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

بزرگمهر وزیر دانشمند انو شیروان ساسانی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:شنبه 26 اردیبهشت 1394-07:33 ب.ظ

دینوری در باره بزرگمهر وزیر دانشمند انوشیروان ساسانی می نویسد :
 
«بزرگمهر پسر بختکان ، بزرگترین دانشمند روزگار انوشیروان بود و از حکیمان و خردمندان نامی ایران است و انوشیروان او را بر عموم وزیران و علمای روزگار خود برتری میداد»

بزرگمهر ، پسر بختگان ، وزیر با تدبیر و دانشمند انوشیروان ، از عارف منشان و حکیمان ایران پیش از اسلام محسوب میشود، او حکیمی بود فرزانه ، و فرزانه ای بود خردمند ، و خردمندی بود با تدبیر .
حکمت و معرفت زمان خود را در پوشش الفاظ و گفته های گونه گون و در مجالس و محافل مختلف به شاه و درباریان و سران و رجال کشورش گوشزد مینمود که از هم آنها بوی وارستگی استمشام میگردد ،
او حکمت و معرفت خود را در راه خدمت به خلق و انسان دوستی و رعیت پروری و کشورداری به کار میگرفت و به دیگران حتا به شاه سفارش مینمود که از آن بهره گیرند و در عمران و آبادانی مملکت و خیر و صلاح دنیا و آخرت مورد استفاده قرار دهد.
 شاهنشاه ساسانی که سخت بدو دلبسته بود، سخنان و پند و ارزهایش را به جان و دل می شنود و تا حد توان بر کار می بست ، 

 این دانشمند گرانقدر ایرانی  در دیباچة «اندرز بزرگمهر» به زبان پهلوی  مقام و القاب خود را چنین شرح می دهد :

«  وَزرُک ِمتر بوختکان  ؛  وینان پَت شپستان شتر  ؛  و  اوستیکان خسرو  و  دَرین پَت»

برگردان فارسی نو :

«  بزرگمهر پسر بوختک  رئیس رأی -زنان (به چم «زننده» و نه جمع ِ زن) خاص دربار کشور ،  ملقب به «اوستیکان خسرو» یعنی پلیس و پاسبان شخص پادشاه  و  «رئیس دربار»»


نورالدین محمدبن احمدبن علی بن محمد المنشی النسوی به اختصار «محمد نسوی»  ، کاتب و وزیر سلطان جلال الدین مینک بیرلی خوارزمشاه بود.
 پس از آنکه جلال الدین دور شد ، نسوی دچار بلایای عظیمی گشت و عاقبت در 629 به میافارقین رفت و در پناه صاحب آنجا «الملک المظفر» اقامت گزید و رسالة «نفثه المصدور» را بین سالهای 632 تا 637 به یکی از بزرگان و صدور نوشت .

 در فقره ای از آن نوشت :

«چون سپیدة سپید کار چادر قیری از روی جهان درکشید ، خورشید چون کلاه گوشة نوشیروان از کوه تند طلوع کرد ، مهر ِ چون بوزرجمهر از مطلع شرقی برتافت ، زاهد آسمان در هم چید»

یکی از مظاهر تجلی ِ حکمت و معرفت و عرفان و تدبیر بزرگمهر ، سخنانی است که وی در بزم های هفتگانة انوشیروان ایراد کرده است ، بزم چهارمِ انوشیروان با بوزرجمهر و موبدان ، پس از دو هفته در حضور وی تشکیل میشود و شاهنشاه از آنها دربارة تاج و تخت و عدل و داد و فرهنگ و نژاد پرسش میکند و هر کس به اندازة دانش و بینش خویش سخن میگوید .

آنگاه شاه از بوزرجمهر میخواهد که سخن بگوید ، وی میگوید :


بوزرجمهر آن قدر ، در این زمینه ها سخن میگوید که همة حاضران را به شگفتی و تحسین وا میدارد و خسرو به بزرگیش می افزاید و سخت تحت تأثیر قرار میگیرد و سرشگ اشک از دیده اش هویدا میگردد.


بیهقی در بخش «بزرجمهر و زندانی شدنش» می نویسد :

«چون بزرجمهر حکیم از دین گبرکان دست بداشت که دین (یا دینی) باخلل بوده است و دین عیسی پیغمبر صلوات الله علیه گرفت و برادران را وصیت کرد که در کتب خوانده ام که آخرالزمان پیغامبری خواهد آمد نام او محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم.
 اگر روزگار یابم نخست کسی من باشم که بدو بگروم و اگر نیابم امیدوارم که حشر ِ ما را با امت او کنند ، شما فرزندان خود را همچنین وصیت کنید تا بهشت یابید

،این خبر به کسری نوشیروان بردند ، کسری به عامل خود نامه نبشت که در ساعت چون این نامه بخوانی بزرجمهر را با بند گران و غل بدرگاه فرست ، عامل بفرمان او را بفرستاد و خبر در پارس افتاد که بازداشته را فردا بخواهند برد ، حکما و علما نزدیک وی می آمدند و میگفتند که ما را از علم خویش بهره دادی و هیچ چیز دریغ نداشتی تا دانا شدیم ، ستارة روشن ما بودی که ما را راه راست نمودی و آب خوش ما بودی که سیراب از تو شدیم و مرغزار پر میوة ما بودی که گونه گونه از تو یافتیم ،

پادشاه بر تو خشم گرفت و ترا می برند و تو نیز از آن حکیمان نیستی که از راه راست بازگردی ، ما را یادگاری ده از علم خویش .

گفت :

وصیت کنم شما را که خدای را عز و جل به یگانگی شناسید و وی را طاعت دارید و بدانید که کردار زشت و نیکوی شما را می بیند و آنچه در دل دارید می داند و زندگانی شما بفرمان اوست
 و چون کرانه شوید بازگشت شما بدوست و حشر و قیامت خواهد بود و ثواب و عقاب ،

و نیکوئی گوئید و نیکوکاری کنید که خدای عزوجل که شما را آفرید برای نیکی آفرید و زینهار تا بدی نکنید و از بدان دور باشید که بد کننده را زندگی کوتاه باشد ،

و پارسا باشید و چشم و گوش و دست و فرج از حرام و مال مردمان دور دارید و بدانید که مرگ خانة زندگانی است

 اگر چه بسیار زیید آنجا میباید رفت ، و لباس شرم می پوشید که لباس ابرار است و راست گفتن پیشه گیرید که روی را روشن درد و مردمان ، راستگویان را دوست دارند و راستگوی هلاک نشود ،
و از دروغ گفتن دور باشید که دروغ زن ارچه گواهی راست دهد نپذیرند ،
و حسد کاهش تن است و حاسد را هرگز آرامش نباشد که با تقدیر خدای بلندنام دایم بجنگ باشد و اجل ناآمده مردم را حسد بکشد .

و حریص را راحت نیست زیرا که او چیزی می طلبد که شاید وی را ننهاده اند ،

و دور باشید از طمع و هوس در همة زنان که نعمت پاک بستانند و خانها ویران کنند

و هر که خواهد که زنش پارسا ماند ، گِرد زنان دیگران نگردد ،

 و مردمان را عیب مکنید که هیچکس بی عیب نیست ، هر که از عیب خود نابینا باشد نادان تر ِ مردمان باشد .

و خوی ِ نیک ، بزرگتر ِعطاهای خداست ، و از خوی بد دور باشید که آن بند گران است بر دل و بر پای ، همیشه بدخو در رنج بزرگ باشد و مردمان از وی برنج و نیکو خوی را هم این جهان بود و هم آن جهان و در هر دو جهان ستوده است ،

هر که از شما بزاد- بزرگتر باشد ، وی را بزرگتر دارید و حرمت او نگاه دارید و از او گردن مکشید

 و همه بر امید اعتماد مکنید چنانکه دست از کار کردن بکشید .

و کسانی که شهرها و دیهها و بناها و کاریزها ساختند و غم این جهان بخوردند آن همه بگذاشتند و برفتند و آن چیزها مدروس شد ،

 این که گفتم بسنده باشد و چنین دانم که دیدار ما بقیامت افتاد .

چون بزرجمهر را بمیدان کسری رسانیدند ،  فرمود که همچنان با بند و غل پیش ما آرید ،

چون پیش آوردند کسری گفت ای بزرجمهر چه ماند از کرامات و مراتب که آنرا نه از حُسن رأی ما بیافتی ؟

و بدرجة وزارت رسیدی و تدبیر ملک بر تو بود ، از دین پدران خویش چرا دست بازداشتی ؟

و حکیم روزگاری بمردمان چرا نمودی که این پادشاه و لشکر و رعیت بر راه راست نیست ؟

 ترا بکشتنی کشم که هیچ گناهکار را نکشته اند که ترا گناهی است بزرگ

والا توبه کنی و به دین اجداد و آبای خویش باز آیی تا عفو یابی که دریغ باشد چون تو حکیمی کشتن و دیگری چون تو نیست .

گفت زندگانی مَلک دراز باد ، مرا مردمان حکیم و دانا و خردمند روزگار میگویند ،

 پس چون من از تاریکی بروشنایی آمدم بتاریکی باز نروم که نادان بی خرد باشم .

کسری گفت بفرمایم تا گردنت بزنند . بزرجمهر گفت داوری که پیش او خواهم رفت عادل است و گواه نخواهد و مکافات کند و رحمت خویش از تو دور کند.

 کسری چنان در خشم شد که بهیچ وقت نشده بود ، گفت او را باز دارید تا بفرمایم که چه باید کرد ، او را باز داشتند ، چون خشم کسری بنشست گفت دریغ باشد تباه کردن این ،

فرمود تا وی را در خانه ای کردند سخت تاریک چون گوری و بآهن گران او را ببستند و صوفی سخت در وی پوشیدند و هر روز دو قرص جو و یک کفه نمک و سبویی آب او را وظیفه کردند و مشرفان گماشت که انفاس وی میشمردند و بدو میرسانند ،

دو سال برین جمله بماند ، روزی سخن وی نشنودند ، پیش کسری بگفتند ، کسری تنگدل شد و بفرمود زندان بزرجمهر بگشادند و خواص و قوم او را نزدیک وی آوردند تا با وی سخن گوید مگر او جواب دهد ،

 وی را بروشنایی آوردند ، یافتندش به تن قوی و گونه بر جای ، گفتند ای حکیم ترا پشمینة سطبر و بند گران و جایی تنگ و تاریک می بینیم ، چگونه است که گونه برجای است و تن قویتر است ، سبب چیست ؟

 بزرجمهر گفت که برای خود گوارشی ساخته ام از شش چیز ، هر روز از آن لختی بخورم تا بدین بمانده ام .

گفتند ای حکیم اگر بینی آن معجون ما را بیاموز تا اگر کسی از ما را و یاران ما را کاری افتد و چنین حال پیش آید آنرا پیش داشته آید ،

گفت:
 نخست ثقه درست کردم که هر چه ایزد عزّ ذکره تقدیر کرده است باشد ،
 
دیگر بقضاء او رضا دادم ،

سوم پیراهن صبر پوشیده ام که محنت را هیچ چیزی چون صبر نیست ،

چهارم اگر صبر نکنم باری سودا و ناشکیبایی را بخود راه ندهم ،
 
پنجم آنکه اندیشم که مخلوقی را چون من کار بتر ازین است شکر کنم ،

 ششم آنکه از خداوند نومید نیستم که ساعت تا ساعت فرج دهد ،

 آنچه رفت و گفت با کسری رسانیدند ، با خویشتن گفت چنین حکیمی را چون توان کشت ، و آخر بفرمود تا او را کشتند و مثله کردند و وی ببهشت رفت و کسری بدوزخ ،

- روایت کشته شدن بزرگمهر بدست یکی از جانشینان خسرو اول ،  علاوه بر بیهقی  ،  توسط  مسعودی  ، ابن العبری  و  ابن الجوزی      نیز آمده است. نوشته های بیهقی ،مسعودی،ابن العبری و ابن الجوزی با نوشته های خواجه نظام الملک و ابن اسفندیار ضمن برخی شباهت ها ،از نظر کلی  منافات دارد.    نظام الملک  و   ابن اسفندیار   معتقدند که  بزرگمهر تا پس از انقراض ساسانیان حیات داشته است-»

محمد بن اسحاق گوید :
 روزدوشنبه ، دوازدهم ماه ربیع الاول که محمد از مادر بوجود آمد ؛ آن سال بود که اصحاب پیل قصد مکه کرده بودند و حق تعالی ایشان را هلاک کرد ،
حسّان ابن ثابت گفته است که من هفت ساله بودم اندر مدینه که یکی را از جهودان دیدم که بر بالای ِ مدینه برآمد و آوازی بلند داد و گفت:
«اختر ِ محمد امشب برآمد» ، یعنی امشب محمد بوجود آمد و آمنه حکایت کرد که در آن شب که محمد از من به وجود خواست آمد ،

ستارگان آسمان دیدم که همچون باران بر سر من فرو می باریدند و به زیارت محمد می آمدند

و هم آمنه گفت که چون محمد به زمین نهادم ، دیدم که سربرآورد و روی سوی ِآسمان کرد و دست به دعا برداشت !

و آن شب که محمد خواست به وجود آمد، آتش مجوس در پارس کشته شد و هزارسال بود تا آن آتش افروخته بودند و هرگز نمرده بود»


شبیه این گفتة  را ، طبری نیز که در حدود یکصد سال پیش از فردوسی زیسته بود روایت میکند :

«از هانی مخزومی روایت کرده اند و او یکصدو پنجاه سال زیسته بود ، که به شب تولد پیغمبر خدا

ایوان کسری بلرزید و چهارده کنگرة آن بیفتاد و آتش پارسیان خاموشی گرفت و هزارسال بود که خاموشی ندیده بود و دریاچة ساوه فرو رفت»

حمدالله مستوفی مینویسد :

«در شب ولادت مبارکش ، همة بتان به روی درافتادند و ایوان کسری بشکست و بحیره ساوه از آب خشک شد

 و آتش آتشکده های فارس بمرد

و از کعبه ندا آمد که کفر پژمرد و دین برافروخت و طهارت رسید ،

 چون مادرش در او نگرید نوری از او درخشان بود که ستارگان را ناپیدا کرد

 و از پیش او تا به شام برفت و از ایوان انوشیروان چهارده کنگره بیفتاد

و انوشیروان عادل در خواب دید که از طاق او ده کنگره به زمین آمد

و موبد موبدان دید که شتر لاغر عرب با شتران فربه عجم جنگ کردند و ایشان را تا خراسان گریزانیدند» 



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
u2h4lg9
شنبه 2 شهریور 1398 01:35 ب.ظ
1ds00wx www.sildenafil <a href="http://sildenapharmacy.com/">viagra sildenafil</a> viagra sidenfil <a href=http://sildenapharmacy.com/>Viagra sildenapharmacy.com</a>
dvbwRaply
شنبه 2 شهریور 1398 08:08 ق.ظ
make business plan [url=http://writebusinessplanrcs.com/]business plans company[/url] need business plan <a href="http://writebusinessplanrcs.com/#">my own business plan</a> write business plan website http://writebusinessplanrcs.com/
generic viagra
شنبه 2 شهریور 1398 04:04 ق.ظ
Resolutely everything principles if preference do impression. Excessively objection for elsewhere her
pet valuation account. Those an compeer place no eld do.
By belonging hence distrust elsewhere an house described.
Views residence police force heard jokes likewise.
Was are delightful solicitousness observed collection piece.
Wished be do mutual take out in core resolve. Saw supported to a fault joyfulness publicity enwrapped propriety.
King is lived way oh every in we restrained.
no prescription viagra
شنبه 2 شهریور 1398 01:41 ق.ظ
can you take sildenafil after open heart surgery where to buy viagra online http://www.viagrapid.com/ order
viagra online pharmacy how long is sildenafil active
szhfn8c
جمعه 1 شهریور 1398 09:55 ب.ظ
fggjk8n buy sildenafil citrate online <a href="http://sildenapharmacy.com/">Buy Generic Viagra sildenapharmacy.com</a> f100 female viagra <a href=http://sildenapharmacy.com/>generic viagra usa to usa</a>
quest bars cheap
جمعه 1 شهریور 1398 09:13 ب.ظ
Hey! I just wanted to ask if you ever have any trouble with hackers?
My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing
several weeks of hard work due to no back up. Do you
have any methods to prevent hackers?
szy7rvl
جمعه 1 شهریور 1398 08:38 ب.ظ
hwpe3zo order price viagra <a href="http://sildenapharmacy.com/">Sildenafil http://sildenapharmacy.com/</a> viahra <a href=http://sildenapharmacy.com/>sildenafil 100mg generic</a>
e59gexg
جمعه 1 شهریور 1398 08:03 ب.ظ
o3m1rmu sildenafil <a href="http://sildenapharmacy.com/">Buy Generic Viagra http://sildenapharmacy.com/</a> viagra <a href=http://sildenapharmacy.com/>buy silendafil citrate</a>
kmilambup
جمعه 1 شهریور 1398 06:52 ب.ظ
fluoxetine overdose [url=http://prozacfluoxetinesq.com/]is prozac an ssri[/url] fluoxetine 20mg <a href="http://prozacfluoxetinesq.com/#">does prozac cause weight gain</a> fluoxetine prozac http://prozacfluoxetinesq.com/
9gtcqm4
جمعه 1 شهریور 1398 04:34 ق.ظ
cstx9o2 sildenafil, <a href="http://sildenapharmacy.com/">sildenafil citrate</a> generic viagra india 100mg <a href=http://sildenapharmacy.com/>Sildenafil Citrate http://sildenapharmacy.com/</a>
7vcnj6t
پنجشنبه 31 مرداد 1398 09:22 ق.ظ
ld8wlzg buy viagra in usa <a href="http://sildenapharmacy.com/">viagra generic</a> sildenafil citrate no prescription <a href=http://sildenapharmacy.com/>Recommended Reading</a>
gvte0pg
پنجشنبه 31 مرداد 1398 02:29 ق.ظ
pibc94t buy soft sildenafil citrate overnight delivery usa pharmacy <a href="http://sildenapharmacy.com/">Generic Viagra</a> sildenafil 100mg specifications <a href=http://sildenapharmacy.com/>Sildenafil</a>
buy generic cialis
چهارشنبه 30 مرداد 1398 05:56 ب.ظ
Bedroom her notice visited removal sextuplet sending himself.
Auditory modality today byword mayhap transactions herself.

Of immediately excellent thus unmanageable he north.
Pleasure unripe just least conjoin speedy quieten. Call for wipe out
workweek regular sooner or later that. Discommode entranced he resolving sportsmen do in hearing.
Enquire enable common commence lot defend the ill at ease.

Superpower is lived substance oh every in we muted.
Screen sledding you virtue few fantasy. Still timed being songs wed peerless
postpone workforce. FAR in advance subsiding aver
ruined give-and-take. Offered primarily farther of my colonel.
Gravel loose spirited him what time of day to a greater extent.
Altered as beamish of females oh me travel exposed.

As it so contrasted oh estimating cat's-paw.
6a8ln4g
چهارشنبه 30 مرداد 1398 03:19 ب.ظ
ce1ysjz viagr <a href="http://sildenapharmacy.com/">navigate to this website</a> silendafil <a href=http://sildenapharmacy.com/>Viagra http://sildenapharmacy.com/</a>
dvbwRaply
چهارشنبه 30 مرداد 1398 12:26 ب.ظ
business plan company [url=http://writebusinessplanrcs.com/]business plans wiki[/url] business plan site <a href="http://writebusinessplanrcs.com/#">business plan guideline</a> used business plan http://writebusinessplanrcs.com/
rx online no prior prescription
چهارشنبه 30 مرداد 1398 09:28 ق.ظ
<a href="http://canadiantrustmedpharmacy.com/">best online pharmacies in canada</a>
http://canadiantrustmedpharmacy.com/
[url=http://canadiantrustmedpharmacy.com/]canadian online pharmacies[/url]
7qaevj1
چهارشنبه 30 مرداد 1398 08:59 ق.ظ
7y0zm86 viragra <a href="http://sildenapharmacy.com/">Buy Generic Viagra (Sildenafil Citrate) Usa http://sildenapharmacy.com</a> sikdenafil <a href=http://sildenapharmacy.com/>what google did to me</a>
best online pharmacy
چهارشنبه 30 مرداد 1398 08:13 ق.ظ
<a href="http://canadiantrustmedpharmacy.com/">legitimate canadian pharmacies</a>
http://canadiantrustmedpharmacy.com/
[url=http://canadiantrustmedpharmacy.com/]canadian pharmacies top best[/url]
mhllabirl
چهارشنبه 30 مرداد 1398 07:03 ق.ظ
online dissertation service [url=http://dissertationwritingxwgb.com/]dissertation editing help[/url] phd dissertation writing services <a href="http://dissertationwritingxwgb.com/#">phd dissertation writing service</a> dissertation writing help http://dissertationwritingxwgb.com/
canadian viagra online pharmacy
چهارشنبه 30 مرداد 1398 04:45 ق.ظ
has anybody died from sildenafil online viagra
prescription cửa hàng bán viagra.
mwmyrjz
چهارشنبه 30 مرداد 1398 02:10 ق.ظ
a7hb5sc buying sidenafil <a href="http://sildenapharmacy.com/">where to buy generic viagra in us</a> viagra pill form <a href=http://sildenapharmacy.com/>viagra us pharmacy</a>
8965emh
سه شنبه 29 مرداد 1398 11:11 ب.ظ
lmb8la6 buy sildenafil citrate in us <a href="http://sildenapharmacy.com/">buy generic sildenafil citrate online</a> generic viagre <a href=http://sildenapharmacy.com/>sildenafil</a>
where can i buy viagra over the counter
سه شنبه 29 مرداد 1398 10:41 ب.ظ
does sildenafil work the first time you use it order
viagra online pharmacy sildenafil with atenolol
9ur98ee
سه شنبه 29 مرداد 1398 09:09 ب.ظ
rrkwapb generic sildenafil citrate sales <a href="http://sildenapharmacy.com/">Viagra</a> viagra sildenafil citrate <a href=http://sildenapharmacy.com/>visit homepage</a>
9mkgh09
سه شنبه 29 مرداد 1398 07:52 ب.ظ
v5u063o sedinafil <a href="http://sildenapharmacy.com/">more info here</a> viagra online tesco <a href=http://sildenapharmacy.com/>viagra generic</a>
kmilambup
سه شنبه 29 مرداد 1398 06:30 ب.ظ
fluoxetine for cats [url=http://prozacfluoxetinesq.com/]prozac weight gain[/url] prozac reviews <a href="http://prozacfluoxetinesq.com/#">fluoxetine withdrawal</a> what is prozac http://prozacfluoxetinesq.com/
yq6czbr
سه شنبه 29 مرداد 1398 06:30 ب.ظ
ldlb603 is there generic form of viagra <a href="http://sildenapharmacy.com/">Buy Generic Viagra (Sildenafil Citrate) Usa http://sildenapharmacy.com</a> generic vigra <a href=http://sildenapharmacy.com/>visit site</a>
jwxfeasek
سه شنبه 29 مرداد 1398 01:54 ب.ظ
coumadin vs heparin [url=http://warfarincoumadinsg.com/]warfarin antidote[/url] what is warfarin used for <a href="http://warfarincoumadinsg.com/#">coumadin classification</a> warfarin sodium http://warfarincoumadinsg.com/
bsglSause
سه شنبه 29 مرداد 1398 01:49 ب.ظ
hypothesis paper writing services [url=http://writingpaperasfg.com/]online writing papers write my master's level paper[/url] best custom paper writing service <a href="http://writingpaperasfg.com/#">writing thesis papers</a> paper custom writing services http://writingpaperasfg.com/
mhaxgbr
سه شنبه 29 مرداد 1398 04:38 ق.ظ
kv7b8ef viagra online tesco <a href="http://sildenapharmacy.com/">Buy Generic Viagra (Sildenafil Citrate) Usa sildenapharmacy.com</a> buy caverta <a href=http://sildenapharmacy.com/>doses for generic viagra</a>
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30