تبلیغات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر - سیر تاریخی واژه ی تات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

سیر تاریخی واژه ی تات

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:چهارشنبه 24 اردیبهشت 1393-09:17 ب.ظ

سیر تاریخی واژه ی تات
واژگان کلیدی : تات ، زبان و ادب تاتی ، تاریخ ، فرهنگ ، ایران و جهان
تات واژه ای است کهن ، داستان درازی دارد که درازای آن به درازای تاریخ است . بسیاری از زبان شناسان زبان تاتی و واژه های آن را با زبان ماد ها پیوسته می شمارند و اصلا زبان تاتی  و کردی  را بازمانده زبان مادی می دانند اما دانسته های بیشتر حاکی است که زبان تاتی با زبان مادی  و ماننا ها و کاسی ها و کادوسیان  هم ریشه بوده و به دوران کهن تر باز می گردد . ردپای واژگان این زبان را افزون بر گروه زبانی  ایندوآرین یا ایندو اروپن یعنی گروه زبان های آریایی  در دوره های پیش تر نیز         میتوان مشاهده کرد. به عنوان نمونه می توان به نام شهر 30 هزار ساله  "خوآدی کیه" در شمال  خاوری پارسه ( تخت جمشید ) اشاره کرد که به طور دقیق  با واژگان تاتی تاکستان برابری دارد  .
بسیاری دیگر از خاور شناسان و دانشمندان ایرانی درباره ی واژه تات  سخن های بسیاری گفته اند  و دیدگاه های گوناگون و گاه دوگانه ای را   ابراز نموده اند اما به طور حتم می توان گفت که تاتی  زبانی است نیرومند که روزگارانی دراز در سرزمین های پهناور  سیطره داشته  و خوش بختانه هنوز هم به حیات خویش ادامه می دهد و چون خورشید فروزان در پهنه ی ایران زمین و جای جای جهان  می درخشد.
شاید بتوان گفت،  نخستین کتابی که در آن واژه تات به کار رفته است  همانا  کتاب اوستای  اشو زرتشت پیامبر ایرانی  کیش زرتشی است. این کتاب  دارای 5 بخش یسنا (گات ها ) ، ویسپرد ، یشت ها ، خرده اوستا ، وندیداد است . در کهن ترین بخش آن گات ها ، واژه تات به صورت پسوند آمده است مانند هئورتات : خرداد ، رسایی - امر تات : مرداد،  جاودانگی ، - درو تات : درستی و تندرستی اوپر تات : برتری رسس تات : دادگری پرو تات : پیشوایی و ... در همه ی موارد یاد شده  تات کاربرد مستقلی ندارد اما برخی با همین استناد تات را واژه ی ایرانی می دانند .
گروهی دیگری  تات را یک واژه ایرانی  می دانند و بر این باور اند که واژه تات با تازیک ، تاژیک ، تاچیک ، تاجیک هم ریشه است و همه ی آن ها  به معنای بیگانه  و عنصر خارجی است .
برخی دیگر تات را یک واژه ترکی می دانند که از سوی ترکان  جغتایی ، آلتایی ، غزی و تمامی مغول هایی که به ایران زمین یورش آوردند به مردمان ایرانی تبارآریایی نژاد ، فارسی زبان اطلاق شد.  زیرا  ترک های مهاجم  ایرانیان را در سرزمین های اشغالی خود بیگانه و عنصر خارجی می دانستند یعنی غیر ترک  و برای این گفته به داستان زد های رایج در میان  ایرانیان ترک شده ،  داستان های ترکی  مانند داستان ده ده قور قود  که به زبان غزی است  و نیز کتیبه ی اورخون  - ینیسی 600 میلادی و کوتاد قو بیلیک 1609 میلادی و ...  استناد می نماید .
برخی دیگر واژه تات را در اصل چینی می دانند  در زبان چینی ( تا تان )  عبارت توهین آمیز است که  از سوی چینیان درباره مغول های وحشی و  غارتگر کاربرد داشته است.  ترکان مغول این واژه زشت را که چینی ها بر آن ها نهاده بودند پس از یورش به ایران  و اشغال و  کشتار بی رحمانه بر ایرانیان نهادند  و ایرانیان نیز خواسته یا نا خواسته آن را پذیرفتند و تحت آن نام هویت ایرانی و غیر ترک خود  را معرفی نمودند.  آن چنان که  نام زشت  عجم را پس از یورش و کشتار  تازیان  در برابر واژه عرب پذیرفتند .
در خصوص معنای تات هم سخن های زیادی به میان آمده  است  که به برخی از آن ها اشاره می گردد:
-        تات در لغت نامه ، کتیبه و نوشته های ترکی به معنای  غیر ترک ، غیر عرب ، بیگانه ، عنصر خارجی در برابر ترک ، تبعه و آبادی نشین در برابر ترک های بیابان گرد، زراعت پیشه ، اهل کتاب ، اهل قلم ، نویسنده ، دانشمند ، باسواد ، ایرانی ، فارسی زبان و ... می باشد .
-        تات از نظر خاور شناسان و جهان گردان خارجی  چون پروفسور هنینگ و مارکوات آلمانی  به معنای  ایرانی،  آریایی، زبر دست کوچک
-        ژان دوپلان کارپن که در 1245 میلادی سفیر واتیکان در دربار مغول بوده است از کشور ها  و قوم هایی که مغول  بر آن ها یورش آورده است نام ایران را ذکر می کند  و ساکنانش را تات می خواند و ...
-        پیتر دلاواله در عصر صفوی  و در سال های 1623 1617 میلادی در ایران به سر برده است تات را به معنای گریزان از جنگ و رعیت دانسته است  و از ترک های  کلاه قرمز با نام قزلباش یاد می کند
-        انگلبرت کمپفر 1693 میلادی در ایران بوده است و همانند پیتر دلاواله جامعه ایران را به دو گروه تات  ( ایرانیان اصیل ) و ترک ( قزلباش ) تقسیم می کند .
-        راجرسیوری : در مورد مردم ایران در عصر صفوی می نویسد  مردم دو گروه بودند یکی تاجیک ( ایرانی و اهل قلم ) و دیگری قزلباش ( ترک و اهل شمشیر و تجاوز ) 
-        والترهینتس : قزلباش های ترک نژاد در عصر صفویه  جزء گروه ممتاز  و از نجبا شناخته می شدند! در حالی که تات یا   تاجیک یعنی ایرانیان اصیل با زراعت ، دامداری ، تجارت و صنعت روزگار می گذراندند
-        ادوارد پولاک جامعه ایرانی را به دو دسته فارس ها و ماد ها  و دیگری ترک ها تفکیک می کند
تات از نظر دانشمندان ایرانی :
دکتر احمد کسروی : زبان تاتی  همان زبان آذری قدیم ( زبان مادی است ) آذری پهلوی و . . .
دکتر احسان یار شاطر : تاتی از گروه زبان ها و لهجه های قدیم ایرانی است و . . .
دکتر کاتبی درباره آذری و تاتی می نویسد نام گذاری آذری از سوی خود ایرانیان صورت پذیرفته است اما واژه تات را ترکان ماورالنهر  به  فارسی زبانان و ایرانیان داده اند
محیط طباطبایی : تات ایرانیانی هستند که ترکی نمی دانند اما تاجیک به ایرانیانی گفته می شود که به فارسی سخن می رانند .
استاد پور داوود: واژه تات  با  دات Data پارسی هخامنشی و اوستا که به معنای قانون است  ارتباطی  ندارد
دکتر محمد علی سجادیه : تات با واژه دائیتیا Daitia هم ریشه است .در اوستا نامی است که به احتمال قریب به یقین با واژه تات و تاجیک  هم ریشه است و آن واژه دائیتیا رود مقدس در ایران است
مهدی استر آبادی  در کتاب سنگلاخ می نویسد: تات محرف داد فارسی است و آن به معنای دادگری است  و . . .
سر انجام این که در نوشته هایی چون لغات ترک ، فرهنگ سلیمان ، امیر کبیر ، برهان قاطع ، سیاست نامه ، و . . . و نوشته های خاور شناسان مانند ماولوف  ژوز ، بوداگروف ، بارتولد ، و.میللر ، وامبری ، مینو رسکی و . . . و نوشته های دانشمندان ایرانی چون بهار  ، کارنگ ،آل احمد ، ذکا ، پور داوود ، محیط طباطبایی ، یار شاطر ، کسروی و . . . واژه تات به معنای ایرانی ،  ایرانی تبار ، ایرانی زبان ، آریایی نژاد ، فارسی زبان ، غیر ترک ، غیر عرب ، جنگجو ، بیگانه ، دانشمند ، با سواد ، اهل کتاب و قلم ، شهر نشین ، زراعت پیشه و . . . آمده  است .
کوتاه سخن این که درباره واژه تات  چند  نظریه مهم وجود دارد:
1-واژه تات  واژه ای است ایرانی است و ریشه در فارسی باستان و اوستا دارد . پسوند تات در هئور تات ، امر تات
2- تات واژه ای است ایرانی  و با واژه های  تاژیک و تاجیک و . . . هم ریشه است و به معنای بیگانه می باشد
3- تات  لفظی است ترکی  که به معنای بیگانه  فارسی زبان  و . . . می باشد
4-  تات  در اصل واژه ای است چینی. نخست چینی ها این واژه را به مغول ها نسبت دادند و مغول ها نیز پس از یورش به ایران به ساکنان ایران زمین اطلاق کردند .
 5- تات از واژه تائوت  که رودخانه آرتیش  اطلاق می شده  گرفته شده است.
 6- تات از نام  قومی در عصر ساسانیان به نام  بویو تات  گرفته شده است.
 7- در آغاز تات جنبه نژادی نداشته و تنها وضع اجتماعی و چگونگی زندگی را مشخص می کرده است اما با گذشت زمان به اسم نژاد تبدیل شده است. مانند ترک  و تات ( ایرانی )
 8-تات نام مشخصی بوده که در راس طایفه قرار داشته است . مانند روس و عثمان  که در ابتدا نام کسانی بوده است و بعد ها نام نژاد و طایفه روس و ترکان عثمانی شده است.
 9- تات  از واژه گات  نام نخستین پادشاه ایرانی پیش از ماده ها گرفته شده است . شاید گات همان زرتشت پیامبر و یا شخص دیگری باشد اما به نظر می رسد در گذر زمان گات به صورت تات درآمده و به پیروان ایرانی  و زرتشتی  گات اطلاق شده است .
سخن پایانی : در حالی که برآورد کارشناسان سازمان ملل 6800 زبان و لهجه بومی جهان  را تا پایان قرن 21 میلادی رو به مرگ قلمداد می کند شناخت ، و بررسی و ثبت و نگارش ویژگی های زبان و ادب کهن تاتی و تاریخ و فرهنگ آن به صورت  مقاله ، کتاب، فیلم، مستند و راه اندازی رادیو و تلویزیون  به زبان تاتی و پخش انیمیشن و فیلم و سریال به زبان تاتی  و بر گذاری     جشنواره ها  و همایش های ملی و بین المللی و . . .  جهت حفظ و ماندگاری این فرهنگ و زبان پر بار و ارزشمند از ضروریات بدیهی چشم انداز آینده محسوب می گردد .
بهمن رحمانی- فرهنگی ، نویسنده و پژوهشگر تات ایران شهرستان تاکستان

Website :WWW.Brtt.IR
Email:Brtt183@Yahoo.com
 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
یه مغول
یکشنبه 11 خرداد 1393 07:36 ب.ظ
با سلام شما که ادعا تون میشه ایرانی اصیل هستین برای چی به اعتقادات مردم توهین میکنید میگید مغول های وحشی کوروش کبیر کی به یک نفر توهین کرده بود؟؟؟؟
پاسخ بهمن رحمانی : قصد ما توهین به کسی نیست . واقعیت های تاریخی است که توسط مورخان به ثبت رسیده است . ایران امروز ما با مدرنیته جهان پیشرفته فاصله ی زیادی دارد بیان این جمله از سوی یک اروپایی توهین نیست بلکه یک حقیقت است .
تبادل لینک هوشمند
پنجشنبه 25 اردیبهشت 1393 08:18 ق.ظ
سلام خوبی؟

داشتم توی لیست وبلاگ های آپدیت شده میهن گشت میزدم وبلاگت رو دیدم ، چندتا از مطالبت خیلی مجذوبم کرد. با تبادل لینک می تونیم هر از چندگاهی به وبلاگ های هم سر بزنیم

خوشحال میشم باهم تبادل لینک کنیم
منتظرم :)
پاسخ بهمن رحمانی : از تبادل لینک با شما خرسندم.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.